Εκπαιδεύοντας με… Survivor

Survivor και διαπαιδαγώγηση. Πόσο παράλογη ηχεί στ’ αφτιά μας αυτή η φράση; Πόσο αντιφατικές είναι αυτές οι δύο λέξεις; Όχι και τόσο…

Τα παιχνίδια επιβίωσης από την πρώτη στιγμή που μπήκαν στη ζωή μας προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις. Συγκεκριμένα,  η προβολή του Survivor στην ελληνική τηλεόραση, ιδιαίτερα τον πρώτο χρόνο, έδωσε την αφορμή για έναν πρωτοφανή ξεσηκωμό που πολλές φορές προκαλούσε πανικό.

Είδαμε γονείς προβληματισμένους βλέποντας τα παιδιά τους κολλημένα στις τηλεοπτικές οθόνες με αποτέλεσμα να παραμελούν τα μαθητικά τους καθήκοντα και εκπαιδευτικούς να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου επικαλούμενοι τα πρότυπα που προβάλλονται: εκμετάλλευση του ανθρώπου και των συναισθημάτων του, προσβολή της αξιοπρέπειάς του, επικράτηση με κάθε κόστος, ανισότητα και διαχωρισμός με βάση τη δύναμη και τις επιδόσεις στα αθλήματα, άσεμνη προβολή του ανθρώπινου σώματος, επιθετική συμπεριφορά, και άλλα πολλά.

Παρ’ όλα αυτά το Survivor είναι πλέον πραγματικότητα. Πολλά παιδιά είναι αυτά που το παρακολουθούν με έντονο ενδιαφέρον επηρεασμένα από το συρμό της εποχής που το προωθεί και παρακινημένα είτε από την περιέργεια είτε από την παρέα των συνομηλίκων τους προκειμένου να έχουν τα ίδια ενδιαφέροντα ούτως ώστε να ενταχθούν ομαλά σ’ αυτή. Το ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση των εφήβων. Και είναι πολύ δύσκολο (και παρακινδυνευμένο πολλές φορές) ένας γονέας  να απαγορεύσει οτιδήποτε στο παιδί του -που διανύει την περίοδο της προεφηβείας και της εφηβείας- με αυστηρό τρόπο και αφορισμούς κουνώντας το δάχτυλο μπροστά του.

Τι θα μπορούσαμε να κάνουμε σ’ αυτή την περίπτωση είτε ως γονείς είτε ως εκπαιδευτικοί προκειμένου να προφυλάξουμε τα παιδιά όταν γίνονται δέκτες αρνητικών μηνυμάτων από τη στιγμή που παρακολουθούν ένα τέτοιο παιχνίδι; Υπάρχει τρόπος να τα βοηθήσουμε να επωφεληθούν και να διδαχθούν απ’ αυτό;

Επειδή η διαπαιδαγώγηση ξεκινάει πάντα μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, οι γονείς έχουν υποχρέωση πρώτοι αυτοί να καθοδηγήσουν ορθά τα παιδιά τους. Αυτό, όμως, προϋποθέτει τη γνώση. Είναι απαραίτητο, λοιπόν, να παρακολουθούν μαζί τους το παιχνίδι, να γνωρίζουν πρόσωπα και καταστάσεις, να συζητούν και να συμβουλεύουν κατά τη διάρκεια της προβολής.

Να τα βοηθήσουν να διακρίνουν το σωστό απ’ το λάθος σε συμπεριφορές, να αντιληφθούν το πώς ο άνθρωπος μπορεί να εξωτερικεύσει τα άσχημα στοιχεία του χαρακτήρα του κάτω από δύσκολες συνθήκες διαβίωσης, ποιοι παίκτες ενεργούν σωστά και δίκαια -άρα θα πρέπει να αποτελέσουν πρότυπα προς μίμηση- και ποιοι πονηρά και με υστεροβουλία.

Να τους εξηγήσουν, σε περίπτωση συγκρούσεων και επιθετικής συμπεριφοράς ανάμεσα στους παίκτες, ότι ο διάλογος μόνο και η καλοπροαίρετη διάθεση μπορεί να φέρει αρμονία στις ανθρώπινες σχέσεις. Να τους αποτρέπουν από το φανατισμό ώστε να μη δικαιολογούν τα λάθη των παικτών που υποστηρίζουν.  Να τους μάθουν ποιες είναι οι ηθικές αξίες και οι ψυχικές αρετές που πρέπει να καλλιεργήσουν, να μιλήσουν για το αθλητικό ιδεώδες, την ευγενή άμιλλα και το σεβασμό του αντιπάλου κατά τη διάρκεια των αγωνισμάτων.

Το Survivor μας ταξιδεύει σε έναν άλλον κόσμο, σε έναν άλλον πολιτισμό. Προβάλλεται ένα παραδεισένιο περιβάλλον: ειδυλλιακές παραλίες, εξωτικά φυτά, ζώα και ψάρια παράξενα στο μαγευτικό βυθό της Καραϊβικής. Όλα αυτά εμπλουτίζουν τις εικόνες των παιδιών που βλέπουν για πρώτη φορά έναν άλλον τόπο διαφορετικό από το δικό τους.

Ένα πρόβλημα πρέπει πάντοτε να το αντιμετωπίζουμε με τέτοιον τρόπο ώστε τουλάχιστον να εξυπηρετεί ένα θετικό σκοπό για τα παιδιά μας . Tο Survivor θα μπορούσε να είναι μία ευκαιρία για την οικογένεια να έρθει πιο κοντά και να επικοινωνήσει, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται αυτό. Είναι βασικό, εξάλλου, εφόσον το παιδί ή ο έφηβος έχει εθιστεί και επιμένει να δει το παιχνίδι, οι γονείς να είναι συνοδοιπόροι και όχι εξωτερικοί παρατηρητές. 

Κάτι ανάλογο μπορούν να κάνουν και οι εκπαιδευτικοί αφού έχουν κι αυτοί ευθύνη όσον αφορά τη διαπαιδαγώγηση των μαθητών τους. Το σχολείο είναι αυτό που φροντίζει όχι μόνο για τη μετάδοση γνώσεων αλλά και για τη σωστή κοινωνικοποίηση και την ηθικοποίηση των νέων.

Μην ξεχνάμε ότι τα ριάλιτι σόου -άρα και τα παιχνίδια επιβίωσης ειδικότερα- αποτελούν ξεχωριστή θεματική ενότητα στο μάθημα της Έκφρασης-Έκθεσης στο λύκειο. Πολλές φορές οι μαθητές φέρνουν τη συζήτηση στο Survivor και ρωτούν το δάσκαλο/καθηγητή να τους πει τη γνώμη του για το συγκεκριμένο παιχνίδι.

Συνήθως οι εκπαιδευτικοί σπεύδουν να το αποδοκιμάσουν απαριθμώντας αίτια και επιπτώσεις ή επιρρίπτοντας ευθύνες στην κοινωνία και τα Μ.Μ.Ε.  Και πολύ σωστά κάνουν, βέβαια, γιατί οι μαθητές πρέπει να γνωρίζουν  τι συμβαίνει γύρω τους και να αποκτήσουν άμυνες απέναντι σε όλα τα αρνητικά πρότυπα που προβάλλονται. Όχι όμως παπαγαλίζοντας ό, τι έχουν διαβάσει ή ακούσει ακολουθώντας την ασφαλή οδό της κατακραυγής.

Πολλοί από τους συγκεκριμένους μαθητές είναι φανατικοί τηλεθεατές του παιχνιδιού και θα ήταν τουλάχιστον αφελές να πιστέψουμε ότι μ’ αυτό τον τρόπο θα αποτραβηχτούν από την τηλεόραση το ίδιο βράδυ. Το ζητούμενο εδώ είναι να αναπτύξουν καταρχάς την κριτική ικανότητα που θα τους βοηθήσει ν’ αναγνωρίσουν τα λανθασμένα μηνύματα και να τα απορρίψουν.

Θα πρέπει να γίνουν αντικειμενικοί και μετριοπαθείς γιατί η φύση του παιχνιδιού είναι τέτοια που καλλιεργεί την ανταγωνιστικότητα και το φανατισμό. Αυτός μπορεί να οδηγήσει κάποιους σε επιθετική  συμπεριφορά ακόμα και στη λεκτική/σωματική παρενόχληση των «αδύναμων» συμμαθητών τους. Θα μπορούσε να γίνει ένας πολύ ενδιαφέρων διάλογος μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας για το Survivor με σκοπό τη γόνιμη ανταλλαγή απόψεων και τον προβληματισμό.  

Έχω δει σε προαύλιο σχολείου μαθητές, ένα μπουλούκι μαζεμένους, να παρακολουθούν την ώρα του διαλείμματος αφοσιωμένοι στο κινητό τα αγωνίσματα του επεισοδίου της προηγούμενης ημέρας. Μαθητές να παίζουν παιχνίδια τύπου Survivor την ώρα της γυμναστικής (είναι και αυτός ένας τρόπος άθλησης). Εκπαιδευτικούς -και άλλους- συλλόγους να διοργανώνουν αθλητικές εκδηλώσεις και πάρτι με θέμα το Survivor…

Κι όταν με ρωτούν «Κυρία, βλέπετε Survivor;», τους απαντώ «Ναι, το παρακολουθώ!». Διασκεδάζω με το ξαφνιασμένο βλέμμα τους αλλά, όταν τους εξηγώ το λόγο, καταλαβαίνουν. Γιατί δεν μπορεί να απαιτούμε από τα παιδιά μας να μη φανατίζονται με ένα τηλεοπτικό παιχνίδι όταν εμείς οι ίδιοι φανατισμένα το αναθεματίζουμε.

Μήπως, λοιπόν, μπορούμε να ξορκίσουμε το «κακό» χτυπώντας το από μέσα;


 

 

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Εκπαιδεύοντας με… Survivor

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.